Zwerftocht Abruzzo

In juli 2015 leidde ik voor de NKBV een Vreemde Voettocht naar de Abruzzo in hartje Italië. Na een vlucht op Rome Fiumicino en een lange treinrit zonder airco, waarbij we urenlang dorpjes en bergen konden bekijken, kwamen we in Sulmona voor overstap op de bus naar Anversa degli Abruzzi, waar onze agriturismo: La Porta dei Parchi lag. De temperatuur was ongewoon hoog voor de tijd van het jaar hoorden we. We kregen een rondleiding over hoe ze hier Pecorino en Ricotta maakten.

DSC_0132.jpg

Dag 2 Inloopdag

Na een warme nacht en het wennen aan de nieuwe atmosfeer, stonden we ’s ochtends startklaar voor de eerste loopdag. We daalden af naar de rivier en pikten de route op naar Castrovalva (dorpje uit het kunstwerk van Escher) en Scanno. Een lange klim door bos en weiden. Via kruip-door-sluip-door routes kwamen we er. Ook bij Castrovalva was het lastig. Kaart en route kwamen niet overeen, de ruwe 1:50:000 schaal was debet.

DSC00025.jpg

Boven kwamen we grote schaapskudden tegen die hier na de transhumance in grazige bergweiden waren neergestreken. De honden die de schapen bewaakten waren zo goed getraind dat ze aansloegen, maar ons met rust lieten. Ze waren er om wolven te weren.

IMG_7167.jpg

Vanaf de col op 1450m begon een mooie afdaling, door Frattura Vecchia met uitzicht op het meer van Scanno. De tocht was lang, maar de beloning was een prettig klein hotel midden in het oude Scanno: Le Focette. Hier kon iedereen douchen en al snel was een terras gevonden met heerlijke hapjes en drankjes in de schemering. Daarna dineren op z’n Italiaans: antipasti, primi, secondi, dolce en koffie!

IMG_7177.jpg

Dag 2 Nationale park Abruzzo

De eigenaar Angelo, was een klein mannetje die de volgende dag dikke lunchpakketen in papieren zakken voor ons had klaarstaan. Ook het ontbijt in het hotel was rijkelijk, met verse broodjes en cake. Angelo kwam nog op de foto en zwaaide ons uit. Misschien overdreven, maar de ontwapenende gastvrijheid van de bewoners van de bergdorpen waar we langskwamen zouden we nog vaak meemaken.

IMG_7191.jpg

Vanuit Scanno liepen we de bergen in richting de col die tevens de toegang tot het grote weelderige nationale park Abruzzo markeerde. De klim ging door het bos, waar het nog ‘koel’ was, richting de 30 graden. De moeite werd beloond met mooi uitzicht over de hele Abruzzo, ook de Majella was te zien. In Pescasseroli  dronken we biertjes op het terras en liepen we door naar Albergo (hotel) Paradiso. Douchen was elke dag een feest, door de hitte en het stof overdag, en het jungle-gehalte van de avontuurlijke routes.

Dag 3 Op safari naar de Ursus Marsicanus

Om 15:30u de volgende dag na het uitslapen hingen we op een pleintje bij Ecotur, midden in het dorp, waar we wat brood en fruit aten en wat sliepen. Na enige tijd arriveerde daar de Landrover met onze natuurgids. Iedereen droeg eigen water mee voor 2 dagen: 4 liter p.p. Alle tassen op het dak en het paste net.

DSC00084.jpg

Vandaar reden we naar het beginpunt. Enkele schaapshonden bewaakten een kudde op de hoek in het bos waar we parkeerden. Ze waren vijandig naar de auto. De gids Paolo stapte uit en liet ze ruiken dat hij mens was. Nadat de honden aan hem gewend waren, konden wij ook uitstappen. Een korte wandeling van 2/3 uur naar de hut volgde, deels met zacht laat middaglicht, een heerlijke weldaad na de extreme hitte overdag.

Halverwege haalden drie gebruinde dames van met eten en water ons in, zij zouden voor ons koken in de hut. Het was een charmant gezicht. De pittige Italiaanse tantes, die in soepele tred en met houten stokken de berg op liepen. Anders dan ons onwennige Nederlandse gezeul met de flinke rugzakken en witte benen. Ik verheugde me erop na enkele dagen ook weer bruin en ingelopen te zijn, zoals het altijd gaat in de bergen. Aangekomen bij de afgelegen hoge hut kregen we even pauze en een kleine uitleg over het leven van beren in het gebied. Daarna liepen we naar een uitzichtpunt, vanwaar we de hele avond lager gelegen beboste berghellingen afspeurden met verrekijkers.

IMG_7245.jpg

In het donker was zochten we de rifugio di Jorio op, waar gegeten en gedronken werd. Ecotur had de hut exclusief in gebruik. Hij lag ook schitterend, ver boven de bossen en onttrokken aan het zicht van de bewoonde wereld in de diepte. Geen beer gezien natuurlijk. Bedden waren simpel, maar de sfeer van het uitstapje was geweldig.

DSC_0204.jpg

Dag 4 Terug naar Pescasseroli

’s Ochtends was er nog korte beer-kijk-sessie. Ook weer zonder geluk. Na een sober ontbijt begonnen we vroeg weer aan de terugtocht, wandelend over een uitgestrekte glooiende graat richting het Zuiden, een mooie tocht van circa 5 uur, waarvan 3 uur lang tientallen kilometers uitzicht in alle windrichtingen.

IMG_7277.jpg

Gids Paolo sloeg een aanbod om mee te lunchen af met een brede glimlach. Hij was een aardig kerel, maar zijn Engels was gebrekkig, dus heel veel hadden we niet geleerd deze anderhalve dag. Met een leuke fooi op zak ging hij terug naar Ecotur in Pescasseroli. Wij lunchten met tien gemengde salades. Iedereen had even genoeg van worsten en kazen.

In de middag brak onweer los. Mr. Di Bona bracht ons met zijn busje over de weg naar B&B Genziana in Opi, enkele kilometers verderop. Daar werd ook de baas, Antonio, ook eigenaar van camping Il Vecchio Mulino opgetrommeld door de medewerkers van de lokale koffiebar: dat zijn gasten er waren. Breed lachend kwam hij ons halen om te dineren op zijn camping, waar zijn vrouw voor ons kookte. Hij was blij met onze komst. Veel gasten waren er nog niet, want het seizoen zou pas in augustus losbarsten. Hij vertelde van de vallei en de wolven in de winter. We maakten kennis zijn zelfgestookte Genziana. Een bittere likeur van wortels van gele Gentiaan.

Dag 5 Opi naar Viletta Barrea door dal

Ontbijt in de B&B en afscheid van Antonio. We gingen vroeg weg. Door de pittige dagen besloten om rustig aan te doen en voor de verandering eens door het dal naar Lago di Barrea te lopen in plaats van over een berg. Het pad begon onder Hotel La Pieja met aardige markering en na 2 uur een barretje van het nationale park. Dan een stukje over de weg en zo bereikten we de camping van Antonio, waar we de vorige avond gegeten hadden. Daar zochten we naar een plek om bij de rivier te komen.

IMG_7286.jpg

Antonio had ons gewaarschuwd dat we de route grotendeels zelf moesten vinden in het dal. Ik had echter wel op de kaart indicaties gezien. Zo kwamen we buiten de camping in de wildernis terecht. We staken de rivier over, samen met het kleine zwart hondje van Antonio, die de hele dag met ons meeliep. De route door het dal was ongemarkeerd maar de hond hielp. Af en toe loodste hij ons verder door de jungle. Soms wist hij het ook niet, kwam hij bij ons rondscharrelen en dan moest ik weer zelf zoeken. De hond verdween zo nu en dan ook in de rivier voor een verkoelende plons, waar wij dan jaloers naar keken. Al met al was de hond onze belevenis van de dag. We noemden hem Pizza.

IMG_7293.jpg

In het dorp Viletta Barrea was het nog een pittige klim naar boven in de hitte. De locatie was mooi gelegen. Een paardenranch en agriturismo, Casale Campitelle, met wijds uitzicht op de bergen rondom. Twee schaapshonden Orso en Nuevolo (Beer en Wolk) bedreigden wel het vredige leven van onze kleine Pizza. Hij schuilde die middag tussen onze benen. Gelukkig kwam Antonio hem halen toen het diner aanving.

IMG_7319.jpg

Dag 6 Niet echte ‘rustdag’

Rustdag was gepland, maar we moesten ook naar Fara San Martino. Dat bleek lastiger dan van ingeschat. Bij de VVV wisten ze het ook niet echt. ’s Ochtends vonden we eerste een klein strandje, twee kilometer het dorp uit waar een frisse duik werd genomen.

SAM_0353.jpg

in de loop van de middag wachtten we de bus op naar Castel di Sangro. Van daaruit moesten we verder, maar er bleek geen bus naar Fara te gaan. Met kunst en vliegwerk wisten we rond 18:00 uur nog een bus te vinden die uitkwam in een dorp nabij ons eindpunt en een collectieve lift te bemachtigen. Moe van het geregel zaten we om half tien ‘s avonds toch verdiend op het terras aan een heerlijke pizza in Fara San Martino, een prachtig en rustig Italiaans bergdorp aan de voet van de ruige Oostkant van de Majella. Eindelijk echte bergen! De gastvrouw van onze parkaccommodatie, Barbara at met ons mee. Ze bleek ook lokaal te gidsen en veel te weten en over het parkbeheer.

IMG_7341.jpg

Dag 7 ‘Valle di Fara’

Omdat de rustdag heftig was geweest, besloot ik dat we beter een nacht langer in het dorp konden blijven. Iedereen was content. We maakten een dagtocht op aanraden van Barbara, vanuit het dorp het massief in, door ‘Valle di Fara’ zoals ze de vallei noemde. Een pittige tip. De tocht duurde inclusief pauze 10 uur! Het lagere gewicht in de rugzak, vier bronnen onderweg en spectaculaire uitzichten onderweg, maakten het toch tot een topper in het hele programma. We liepen een enorme kloof in en klommen 1200 meter omhoog. In het bos stuitten we op een enorme slang, een Cervone, van circa 2 meter, die op het pad lag te zonnen en net zo hard schrok als wij. Hij bleek later niet giftig.

DSC00295.jpg

Halverwege lunchten we in een herdersgrot en terug hadden we uitzichten op het achterland en de Adriatische zee. Ook liepen we langs de fabriek van de gebroeders De Cecco, de pastamakers, die, zo hadden we van lokale buschauffeurs vernomen, ook graag door ‘pappa’, ofwel de Paus gegeten werd. De avond eindigde met sterke verhalen over de slang, gezelligheid en rode wijn.

Dag 8 De Majella in

’s Ochtends rekenden we af, maakten we een foto met Barbara en bracht een taxichauffeur ons naar Pennapiedimonte, een dorp tegen een rotswand aangebouwd, 8 km verderop, vanwaar een steile route ons naar een beboste bergrug leidde. Hierover liepen we de verdere dag omhoog het massief in, naar een plateau waar onder meer de CAI berghut Bruno Pomilio gebouwd was.

DSC_0032.jpg

Hoewel de wandeling mooi en spectaculair was, met uitzichten op zee en de Monte Aquiviva (2737m), was het boven een desillusie. De hut was onder restauratie, het parkeerterrein stond vol met auto’s van dagwandelaars en motoren reden af en aan. De vele schotels maakten het tot een surrealistische omgeving. Van Barbara hadden we al gehoord dat dit de reden was dat de hut al jaren gesloten was en geen vergunning kreeg om open te gaan met als reden die schotels die ongezond zouden zijn voor mensen. Kennelijk ging dit op korte termijn dus wel gebeuren, want de vloeren lagen er al in en de nieuwe naamborden hingen al naast de deur. Snel daalden we door weelderige met bloemen bezaaide grasvelden af naar het lager gelegen Mama Rosa. Een ooit glorieus zalmroze ski-oord met een grote tuin, vanwaar we met koffie, bier en cake in zonnestoelen de zon onder lieten gaan, met achter ons zeezicht.

DSC00317.jpg

’s Avonds aten we in het restaurant met als bediening een oude piekfijn heer in het zwart-wit gekleed en besnord die grote hilariteit wekte met zijn snorretje. Intussen werden onze kleren gewassen door de vrouw van Giancarlo, de eigenaar, wiens oma, Mama Rosa, ooit naamgever was geweest van het hotel. Na een goed gesprek zorgden fijne douches en bedden voor een prima nachtrust.

Dag 9 Valle Orfento

Omdat we een dag langer aan de voet van het massief waren gebleven, was de beklimming van de Monte Amaro niet meer haalbaar. We daalden met een slingers en via de onbemande rifugio San Marco af aan de Westzijde van het massief, om rond het middaguur nog steiler naar beneden te gaan in de beroemde kloof Valle Orfento.

Barbara had ons erop gewezen dat hiervoor een ‘permesso’ ofwel permit nodig was van het park. Daar waren geen kosten aan verbonden, maar het was verplicht. De dag ervoor hadden we dus gebeld en groen licht gekregen van de ‘bosautoriteiten’. Geluk, want rond 11:00 uur ’s ochtends werden we op een plek diep in het bos, waar we dat absoluut niet hadden verwacht, klemgereden door een groene Landrover van de Forestale, bospolitie! Strak in uniform, werd gevraagd naar de toestemming en gelukkig hadden we die. Toch werden gegevens genoteerd en met wat aanwijzingen mochten we verder. Pfff..

IMG_7422.jpg

Al met al werd duidelijk dat de Majella een bijzonder goed beheerde wildernis was, die alleen voor de avontuurlijke bergwandelaar doordringbaar was. Enkele jaren geleden was het een PAN-park, een beschermingsconstructie voor echte wildernissen in Europa. De Valle Orfento was weelderig en we vonden onderweg nog een kluizenaarsverblijf. Het was verder een lange tocht met weinig beloningen.

IMG_7435.jpg

Aangekomen in Caramanico Terme bevolkten we meteen het eerste terras en aten we heerlijk ijs. Daarna gingen we naar de slaapplek voor die nacht, de alleraardigst B&B Antico Borgo, in het hart van het dorpje. Anna Maria een nette oudere dame en haar man ontvingen ons hartelijk. ’s Avonds op het overdekte terras van een pizzeria in het dorp waar ook alleen maar Italianen zaten aten we de beste pizza ooit, ongelooflijk! En of dat nog niet genoeg was kregen we de volgende dag verse vijgen voor het ontbijt..

DSC_0282.jpg

Dag 10 Meer op de vlakte

Vandaag stond een tocht op het programma door een brede vlakkere vallei naar Pacentro. Om daar te komen moest we nog 25km horizontaal, een groot woud en 600m hoogteverschil overwinnen. We namen de bus naar een dorp 5km verderop, St. Eufemia, om de afstand in te korten. Het werd evengoed nog een zware dag. De routes in de vallei waren amper gemarkeerd en het was echt een avonturentocht.

DSC00383.jpg

Om half zeven ’s avonds onder de schrammen en vuil het dorp binnenvallen. Daar troffen we bij een fontein op een van de pleinen twee frisse vrouwelijke deelnemers die die ochtend in Caramanico waren achtergebleven om bij de schoenmaker een zool te plakken. Ze wilden graag ook zwemmen, maar het had ze de hele dag gekost om in het volgende dorp te geraken, dus dat was er niet meer van gekomen..

IMG_7482.jpg

Opgefrist door de avondkoelte en biertjes liepen we om 20:30 uur de weg af naar de biologische agriturismo die wat verder op het platteland lag. Daar genoten we in de tuin van een heerlijk diner dat voor de afwisseling bomvol verse groenten en fruit zat en waarbij we ook een verrassende lokale rosé geserveerd kregen in plaats van rode Montepulciano d’Abruzzo. Het werd weer een mooie avond.

IMG_7485.jpg

Dag 11 Rustdag

Om deze rustdag beter te benutten had ik vooruit gemaild of Valentina een taxibusje voor ons kon regelen en dat was gelukt. We werden in de ochtend opgehaald en in 1 uur naar onze nieuwe plek gebracht, een rotspiek in Calascio op 1400m hoogte, waar wat oude stenen onderkomens waren gevestigd, onder andere een rifugio, een oude kasteel ruïne en een mooie kapel, met uitzicht over de hoogvlakte Campo Imperatore.

DSC_0346.jpg

Omdat de route naar de hut de volgende dag te lang bleek, hadden we vervoer nodig naar midden in de hoogvlakte, 10km verderop. Een bus was er niet en de rifugio kon niks regelen. De uitkomst was een lokale bouwvakker die bereid was ons ’s ochtends met zijn pick-up te brengen. Na enig onderhandelen, wilde hij ons voor 75 euro brengen.

Dag 12 Campo Imperatore

SAM_0620.jpg

Om stipt 06:45 uur stond Franco netjes gekleed en met gekamde haren te wachten. Wij waren ook stipt. Een voor een verdwenen we in de pick-up, maar met z’n vijven moesten we toch in de open laadruimte klimmen, rugzakken er bovenop en gaan! Drie kwartier slinger- en hobbelwegen later stonden we in de ochtendzon de pick-up, de enige auto in de omtrek, uit te zwaaien. In de verte stond de Corno Grande ons al op te wachten!

DSC00449.jpg

’s Ochtends trokken we de vlakte over, om tegen 11:00 uur bij de voet van de bergen aan te komen. Via een vaag gemarkeerde route klommen we de rug op en klommen we gestaag steeds hoger, op een steeds smaller wordende graat die leidde naar de top van de Monte Aquila (2495m). Om 13:00u stonden we op de top! Tegelijk genoten we van 1e klas uitzicht op de imposante rotswanden van de Corno Grande, die bijna aan te raken leken.

IMG_7545.jpg

Na een korte pauze en de nodige foto’s ging het verder naar de hut, die we al konden zien liggen. De afdaling voerde helemaal over een lange graat met steile hellingen, een mooie wandeling, waarbij we over de hele Campo konden uitkijken en over het Gran Sasso massief, steil, stenig en hoog, doorsneden met onmogelijke fijnbelijnde paadjes. Dit was niet onterecht het hoogtepunt van de tocht qua uitzichten.

Dag 13 Toch nog onweer..

Na overleg met de huttenwaard de vorige dag was ik tot enkele conclusies gekomen. De beklimming van de Corno Grande was voor geoefende wandelaars mooi, maar gelet op de vaardigheden in de groep en de afstand tot ons uiteindelijke eindpunt van de reis, telde ik teveel minnetjes voor dit dagje uit. Een alternatief was nodig.

IMG_7559.jpg

De huttenwaard had ons een route aangeraden over de Passo dei Grilli, naar de hut rifugio Del Monte, waar nog plek voor ons was de volgende nacht. Zo zouden we de helft van de afstand naar ons eindpunt van de reis overbruggen. Het werd mooi weer.

DSC_0474.jpg

In de aanloop naar de pas, pakten we een topje mee en om 11:00 uur stonden we onder de sleutelpassage. Toen we enkele meters rotsrand moesten overbruggen met handen erbij en een paar meters lucht onder ons, was het glashelder. Niet iedereen kwam hier doorheen. De wolkenvorming boven ons baarde me inmiddels meer zorgen. We keerden om. Het was een uur terug naar de col, vanwaar we konden afdalen het rivierdal in.

DSC00500.jpg

Rond 1700m was het om 13:00u pauze. Na een kwartier vielen er al dikke druppels. Weer inpakken dus en snel verder afdalen. Het verslechterde drastisch, de vallei trok dicht en de regendruppels werden noodweer. In een grasveld, midden in het bos, ver genoeg van de bomen, trokken we de survival shelters uit de tassen en kropen eronder. Zo zaten we een uur lang het onweer uit, ondertussen Wie-ben-ik spelend.

IMG_7606.jpg

Langzaam ebde de adrenaline weg en was ik dankbaar dat we het allemaal overleefd hadden. Ondertussen cirkelden helikopters rond. Gelet op de weerberichten waren er waarschijnlijk wandelaars verrast. Zodra we ontvangst hadden, belden we de hut dat we veilig waren. Zo zou er niet naar ons gezocht worden. Enkele uren later bereikten we Pietracamela, het enige dorp in het dal. Bewoners keken ons verbaasd aan toen we binnen kwamen lopen met drogende shelters bungelend aan de rugzakken.

DSC_0541.jpg

Gelukkig vonden we bij de lokale koffiebar die net weer open was na de middag drie oude heertjes (broers) die in hun enige pension in het dorp nog ruimte voor ons hadden.

Dag 14 Waardige uitloopdag

Door het bos konden we door routes aan elkaar te knopen een slotetappe maken. Paden waren overwoekerd of onvindbaar, maar het scouten leverde telkens aanwijzingen op. Enkele uren later bereikten we Nerito, waar een dorpsbegrafenis gaande was. Een oud mannetje in de schaduw was niet te beroerd om ons naar de bar te verwijzen waar we koud bier konden drinken. Een uur later liepen we de laatste kilometers. Toen we het bos uitkwamen en een gehucht langs de doorgaande weg inliepen, stonden we opeens voor het uithangbord! Hier in de Foresteria del Cervo was het heerlijk vertoeven die avond. Herbergier Silvano had 20 jaar voor het nationale park gewerkt. Hij kwam al snel met een pakket aansjouwen, onze spullen die op dag een opgestuurd waren. We dronken bier en praatten over beren in Italië en Roemenie, waar hij onderzoek naar gedaan had en de oorsprong van de Foresteria. De dames van de keuken zorgden voor een feestmaal en de kamers en douches waren zo riant dat we ons koninklijk voelden. Een toplocatie!

IMG_7633.jpg

Dag 15 Terugreis (18 juli)

We werden na uitslapen en ontbijt opgehaald door een busje. Hij reed ons de bergen uit en met de laatste uitzichten werd het einde van de reis verwerkt. Drie uur later stonden we in Rome op het vliegveld afscheid te nemen. Ik was tevreden. Iedereen was veilig, fit en bruin weer terug. Het was een rauwe, maar onvergetelijk mooie tocht geweest!

PRAKTISCH

Dit was een 2-weekse Vreemde Voettocht voor http://www.nkbv.nl. Aan- en afreis met het vliegtuig via Rome Fiumicino. Van daar vertrekt een aantal keer per dag een regionale trein naar de Abruzzo, uitstappen in Sulmona en dan is het nog een klein stukje met de bus naar Anversa. Tussen de 3 nationale parken overbrugden we de afstanden per bus of taxibus. De slechte infrastructuur in het gebied maakt dat vooruit plannen en een paar nummers van lokale taxibedrijven in je zak hebben wenselijk, zo niet noodzakelijk is. Terug per taxibus naar Fiumicino.

ACCOMMODATIES

Agriturismo La Porta dei Parchi, hotel Le Focette, Albergo Paradiso, camping Il Vecchio Mulino, Casale del Campitelle, Ostello Macchia del Fresco, hotel Mamma Rosa, Antico Borgo B&B, rifugio della Rocca, rifugio Duca degli Abruzzi, foresteria Locanda del Cervo

KAARTEN

Carta Turistico Escursionista Parco Nazionale d’Abruzzo, Lazio e Molise | 1:50.000

Carta Escursionistica Iter Edizione | Parco d’Abruzzo 1:25.000

Carta Escursionistica Edizione Il Lupo | Majella | 1:25.000

Carta Turistica Parco Nazionale della Majella | 1:50.000

Carta Escursionistica Edizione Il Lupo | Gran Sasso d’Italia | 1:25.000

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s