Lapland sneeuwexpeditie

Dinsdag 30 januari 2007

Ik lig in Amsterdam in bed. Kan de slaap niet vatten. Het is winter en morgen vertrekken we voor een maand naar Lapland. Van de omstandigheden kan ik me geen voorstelling maken. Op papier is het koud, maar zolang ik het niet voel, weet ik niet hoe erg het is

2007-01-30 15-01.jpg

Woensdag 31 januari

Om 15:00 uur lopen we de deur uit. Meer sjouwen eigenlijke. Met ieder een slee, een rugzak en een duffel met eten naar de metro Waterlooplein. De moed zinkt me snel in de schoenen, het gaat langzaam en het gewicht is schrikbarend. Per man dragen we 70 kilo. De overstappen in Utrecht en Duisburg zijn ruim genoeg om te oefenen in teamwork. Met bagage rennen we heen en weer van de ene naar de andere trein. Midden in de nacht genieten we eindelijk wat, in de nachttrein naar Kopenhagen

Donderdag 1 februari

We gaan zonder vertraging aankomen in Kiruna. Morgen 10:30 uur zullen we de poolwinter instappen, met daglicht van 09:00 tot 15:00. Toen we naar Stockholm reden, werden panorama’s van bevroren meren en besneeuwde velden steeds normaler. Ik vraag me af waarom we dit ook alweer wilden. Nu is het aardedonker buiten, langs de gordijntjes kan ik zien dat de Zweedse trein binnenloopt op een verlaten station, vol dikke pakken sneeuw en een wagon afgezaagde boomstammen. Het sprookjesgehalte neemt toe, langzaam vervagen gedachten aan thuis. Het raampje staat op een kier, ik voel de scherpe koude langs jagen. De trein rijdt weer op volle toeren en het geluid van de zware hoorn klinkt door de donkere nacht en over de besneeuwde dennenbossen

2007-03-02 22-54.jpg

Vrijdag 2 februari

Vanmorgen gooiden we de sledes en tassen op een een met sneeuw en ijs bedekt perron. Iedereen had zich ingepakt in Merino ondergoed (die we een maand aanhielden) en Gore-tex broeken. Geen overbodige luxe. De overgang van twee dagen warme trein naar de vrieskou was schrikken. Eerst Kiruna in om boodschappen te doen. Benzine en wc-papier. We pakten de sledes in, lieten gegevens achter bij de politie en reserveerden in de jeugdherberg voor de terugkeer op de 26ste. Om 13:30 uur trokken we de sneeuw in

2007-02-05 15-18-02.jpg

De vrouw van de Tourist Office vertelt dat de temperaturen de komende dagen onderuit gaan. We zien wel. Het lopen met de pulka’s gaat best, we kunnen sneeuwscootersporen volgen, zolang ze er zijn. Naast de sporen ligt diepe poeder. Wat je met de ene schoen intrapt, komt onder de andere weer omhoog. Dat is geen doen. Later zouden we ook veel hebben aan rendierpaadjes door de bossen. We leggen dagelijks zo’n 10-14 kilometer af, in een tempo van 2-3 km per uur. Met de sledes door de sneeuw gaat het traag

2007-02-02 16-50.jpg

Zon weg om 16:00. De hele avond ijsberen om warm te blijven. Daar komt de term dus vandaan! In de loop van de dagen merken we dat we het liefst in beweging zijn, of in de slaapzak liggen. Met dikke donsjassen, maar zonder donsbroeken koelen we vooral in de ochtend en vroege avond rond het kamp snel af. Na het avondeten is het dus snel in de slaapzakken, lekker warm. Buiten is het nu -10 volgens thermometer. Niet zo heftig nog. Toch maak ik me zorgen over koele plekken in mijn slaapmat, de isolatie lijkt niet 100%

2007-02-05 21-30-01.jpg

Zaterdag 3 februari

Vandaag hebben we eerder kamp gemaakt en aan het einde van de middag langer gekookt om ’s nachts genoeg drinkbaar water te hebben. Dat kost makkelijk een uur per dag extra, waarin je dus stilzit. In geen velden of wegen is hier water te bekennen. Op de weinige passerende sneeuwscooters zien we lange ijsboren liggen. Dat zegt genoeg. Vanavond is het -16 bij de tent

2007-03-02 23-01.jpg

Positief aan de koude lucht is dat vocht in en om de tent bevriest. Prettig kamperen. Helaas wordt mijn synthetische winterslaapzak na verloop van de dagen toch nat.  ’s Nachts houd ik de slaapzak warm, maar mijn transpiratie komt in de vulling terecht, die ’s ochtends nadat het warme lichaam eruit is, meteen bevriest. Dan vormt zich ijs in de vulling. Elke dag wat meer. In de loop van de eerste twee weken hebben zowel mijn slaapzak als de donzen Western Mountaineering van mijn maat ijsklompen erin. Hij probeert daarna in zijn Vapour Barrier Liner te slapen, maar dat stinkt vreselijk en lijkt gek genoeg niet veel op te lossen. Een andere maat lijkt de beste methode te hebben. Twee dunnere donzen slaapzakken over elkaar heen en daaroverheen een dunne synthetische liner. Hij kan ’s ochtends de sneeuw- en ijslaagjes tussen de 3 lagen uitkloppen. Ze blijven vochtvrij. Een goeie truc

Maandag 5 februari

De temperatuur is sinds zaterdag snel gezakt, vandaag hadden we de hele dag sneeuw en zijn niet ver gevorderd. We hebben allemaal hele koude voeten. Normaal worden ze wel warm als we gaan lopen, maar vandaag niet. Bij een van ons is het zo erg dat we stoppen om zijn tenen onder onze oksel op te warmen. Het werkt wel. Na enige tijd komt zijn gevoel erin weer terug. Gelukkig. We zijn enkele dagetappes verwijderd van Kiruna. Als er iets mis gaat, hebben we een probleem. De temperatuur daalt deze nacht tot -35

2007-02-05 21-19.jpg

’s Nachts moet ik eruit. Scheldend van de kou sta ik in mijn donsjas en thermobroek te plassen als ik omhoog kijk en het Noorderlicht aanschouw. Echt. Ik ben sprakeloos, maar begin al snel te roepen. De anderen komen ook uit de tent en beginnen foto’s te maken. Het is alleen even niet grappig meer, de kou, we hebben al onze spullen en inspanning nodig om warm te blijven. Ga nu hotpacks in mijn Sorels stoppen, hopen dat mijn voeten dan misschien weer wat opwarmen

Scan 4.jpeg

Woensdag 7 februari

We zijn omgekeerd naar Kiruna. Boris heeft last van zijn voeten omdat zijn kunststof thermoschoenen van Columbia continu bevroren zijn, de dingen waren goedkoop en met reden, want ze zijn keihard van binnen en ontdooien ochtends steeds minder goed. De temperatuur blijft rond de -25 schommelen ’s nachts. We voelen het aan de lucht als deze temperatuur bereikt is. Dan bevriezen de haren in je neus. En het kunststof van onder andere rugzakken begint te kraken als folie, omdat de moleculen vervormen

2007-02-04 09-52.jpg

Dinsdag hadden we rustdag vlakbij kamp van dag 2. De een bleef de hele dag in zijn slaapzak. De ander ging uit wandelen en ik heb een iglo gebouwd, deze stortte ’s avonds helaas in ver gevorderde fase in onder zijn eigen gewicht. Geluk bij een ongeluk dat we er niet in lagen te slapen.. De sneeuw is hier sowieso erg los door droge lucht en wil dus niet goed pakken. Nu slapen we in de heuvels buiten Kiruna. Morgen zullen we de stad ingaan om een paar nieuwe leren schoenen te kopen voor onze reisgenoot en even naar huis te bellen met het nieuws dat we nog in orde zijn en dat het te overleven is hier

2007-02-22 09-28.jpg

Donderdag 8 februari

De sfeer in de tent is melig. Buiten -20, binnen -7 constateren we met verbazing, de tent met ons erin is een goed geïsoleerde hut. We hebben het zelfs een soort van warm. Overdag lopen we naar Kiruna. De stad is verlaten en koud. Bij de VVV horen we dat de temperaturen lager waren en blijven dan verwacht. We kopen een paar flinke Sorel’s bij de buitensportzaak, die tot -50 zouden moeten gaan. ’s Nachts slapen we goed en de volgende ochtend wacht ons een vieze gewaarwording. Een van de tentgenoten toont een Nalgene fles met geel ijs. Juist. Hij had geen zin om naar buiten te gaan ’s nachts. Morgen gaan we naar Sevujarvi, 35 kilometer ten noorden van Kiruna,  aan de grens met Finland en daarna langs het ijshotel in Jukaasjarvi, om te zwaaien naar laffe toeristen

2007-02-22 09-28-01.jpg

Zondag 11 februari

Het is lekker warm, De afgelopen nachten onder de -20 geweest, nu -10. We liggen op de flanken van een heuvel, boven een groot meer, met twee besneeuwde bergen aan de overkant. We slapen op de flanken omdat het beneden en boven ons kouder is. Beneden doordat de koudste lucht zakt en boven door uitstraling onder heldere sterrenhemel. Er zijn hier zoveel sterren dat je ervan staat te duizelen als je naar boven kijkt. We hebben goede kilometers gemaakt net als de afgelopen twee dagen. Het is daarom genieten van een Snicker, goede bak koffie van gesmolten sneeuw en een sigaret in de voortent. We hebben een Nammatj 3 GT meegekregen van Hilleberg. Een enorm ding. Eigenlijk te groot om goed te kunnen verwarmen. In de sneeuw wil je gewoon een dubbelwandige strak opgespannen geodetische tent, klaar. Maar een gegeven paard mag je niet in de bek kijken. In de voortent van deze Nammatj graven we een kuil met als doel de kou op te vangen lekker te kunnen zitten als de branders staan te snorren

2007-02-24 17-33.jpg

Mijn North Face Solar Flare is werkelijk een rotding, overal zitten stukken ijs, de rits is continu bevroren en het zakje bij het hoofdeinde is nu al gedelamineerd door bevriezen van mijn adem. Een slaapzak die gemaakt is voor dit soort omstandigheden zou beter moeten kunnen tegen deze kou. Ik ben er boos van. In werkelijkheid is hij waardeloos, zeker voor het gewicht en pakvolume. Morgen zullen we een rustige etappe doen. We willen een goed basiskamp maken om vanuit daar in de volgende dagen een tocht met lichte bepakking naar een verderop gelegen hut te maken. Hopelijk kunnen we daar het ijs uit onze slaapzakken en jassen laten smelten en opdrogen. Ik merk dat we sterker worden, nu we gewend zijn aan de kou en we zijn halverwege onze tocht

Scan 3.jpeg

Donderdag 15 februari

Vandaag een rustdag in ons kamp boven Sevujarvi. De afgelopen dagen zijn we met dit kamp als basis richting een groot meer gelopen om te kijken of we daar in een berghut onze spullen konden drogen. Helaas is het niet gelukt en onze uitrusting zit nog steeds, erger dan ooit, vol met ijs. Het is sinds zondag weer erg koud geweest met continue temperaturen rond de -25 met als uitschieters -30 vannacht en -37 gisternacht

2007-03-02 23-22.jpg

De hut waar we onze zinnen op gezet hadden was dicht, zodat we in plaats van een warme open haard in een ijskoude houten vissershut aan het meer een noodbivak moesten maken. Het was een enorm inspannende tocht, door het hoge tempo en de teleurstelling van navigatiefouten, die dus uitliep op de koudste nacht tot nu toe met weinig beschutting. We lagen bijna boven op elkaar en niemand heeft echt geslapen

Scan 5.jpeg

Terug bij het basiskamp proberen we uit te rusten, eten en te slapen en met flessen kokend water de ergste ijsklompen uit de slaapzakken te stomen. Elke periode van extreme temperaturen heeft zijn tol geëist. Iemand heeft vandaag Ibuprofen geslikt tegen de hoofdpijn, de ander heeft zijn been overbelast en zelf begin ik ook licht last van mijn knie te krijgen. Nog 10 dagen te gaan. De gedrevenheid zakt een beetje in

Vrijdag 16 februari

De rustdag en de herstelde slaapzak doet wonderen, we slapen en lopen weer lekker

2007-02-22 12-46-01.jpg

Dinsdag 20 februari

We staan met de tent vlak de top van een flinke heuvel, ongeveer een dag lopen ten zuiden van Kiruna. Gisteren hebben we een reisgenoot op de trein gezet. Hij had het wel gezien. Wij zijn fit en opgewekt en hebben nog genoeg zin om de laatste week te knallen. Morgen gaan we met lichte bepakking een grote heuvel beklimmen. Dat klinkt sullig, maar met deze omstandigheden is dat een dag serieus werk. Ik denk aan wat ik thuis moet gaan doen als we terug zijn. Mijn hoofd begint te tollen. Niet doen.

2007-03-02 22-50.jpg

Zaterdag 24 februari

Afgelopen week een goede tijd gehad. Het verloopt allemaal relaxt. We hebben weinig woorden nodig en lopen dagelijks mooie tochten, kop over kop. Veel afwisseling hier, op hoge onbeschutte plekken geslapen, een aantal flinke toppen belopen. Veel sneeuw en ijs, lange traverses, maagdelijke vlaktes en adembenemende uitzichten

Scan 7.jpeg

Op een heuveltop boven een vlakte kamperen we met zicht op de mijnen van Kiruna

2007-02-22 15-08-01.jpg

De dag daarna begint het hard te waaien en kamperen we met ontstuimig weer op dezelfde plek. Overdag doen we met lichte bepakking een topaanval op een andere berg enkele kilometers verderop. We genieten van spectaculair harde wind en sneeuwjacht en lopen de hele dag met maskers en goggles

Scan 6.jpeg

De laatste middag liggen we in de tent te koken ergens in de buurt van de stad. Omdat twee thermometer al overleden zijn, gebruiken we deze laatste dagen een digitale. Het weer knapt op en de zon doet mee. Buiten is het -13, binnen +9! Tijd om weg te gaan. We besluiten een dag eerder dan gepland naar de jeugdherberg te gaan

2007-02-25 14-51.jpg

In de warme gangen van het gebouw, komen we erachter hoe we stinken. Nee niet de Merinowollen onderkleding, die stinkt tot onze stomme verbazing echt niet, maar onze lichamen wel. Uitgebreid douchen en scheren we en halen dan chocoladesoezen en cola. Op een echt bed kijken we op het tv’tje naar een zwart wit documentaire over de Sami, de vroegere inheems bevolking hier. Het maakt ons stil. We hebben gevoeld hoe hard de winterkou is en koesteren respect voor de mensjes die generaties lang in rendiertenten overleefden met hun families en in sleetjes door de sparrenbossen naar de kerk reden

Dinsdag 27 februari

Terug in de trein. Met een boek van Orhan Pamuk, heerlijk om weer een boek te lezen

Hij schrijft over zijn exotische geboortestad Istanbul. Over melancholie, herinneringen en familie. Het is interessant, beeldend. De overgang tussen de eeuwige stilte van de sneeuw en de zwoele Turkse stad geeft me een gevoel een echte kosmopoliet te zijn die moeiteloos grenzen tussen leefwerelden overschrijdt. Ik heb zin om te denken, lezen en te schrijven. Om de ervaringen van de afgelopen maand tijdens deze warme treinreis te koesteren, voordat Amsterdam me weer volledig zal opslokken

Als we ’s nachts vaart minderen op een rangeerterrein in Noord-Duitsland draai ik een raampje open. De lucht is zacht en de grond ademt regen. Geuren van bijna Nederland dringen mijn neusgaten binnen. Ik snuif het op. De druk is er nu af, de droom is realiteit geworden en de Lapse sneeuw blijft daar waar weinig mensen haar schoonheid zullen zien. We hebben het overleefd. Het kan. Nederland zal ons nu weer veiligheid, weldaad, overvloed brengen en hopelijk weer een onweerstaanbare drang naar nieuwe onderdompeling in de wildernis

Maandenlang hadden we in Nederland daarna tintelende vingers en tenen

En sneeuwkristallen dwarrelen nog steeds door mijn bloed

PRAKTISCH

Deze 30-daagse expeditie voerden we uit met een groepje collega’s van Bever. Het plan was meer richting Noorwegen te gaan vanuit Kiruna, maar door extreme sneeuwval en slechte lawineberichten uit het bergachtige Noord-Westen, zijn we in de heuvels rond en ten Noorden van Kiruna gebleven. We hebben de winteruitrusting (sledes, slaapzakken, sneeuwschoenen, wollen ondergoed) gesponsord gekregen van o.a. Bever, Icebreaker, The North Face, MSR en Hilleberg. De aan- en afreis was circa 36 uur, met de trein

ACCOMMODATIE

Winterkamperen

KAARTEN

Lantmäteriet Fjällkartan BD3 Rensjön – Pulsujärvi | 1:100.000

Lantmäteriet Fjällkartan BD4 Kiruna | 1:100.000

Lantmäteriet Fjällkartan BD6 Abisko-Kebnekaise-Narvik | 1:100.000

Lantmateriet Bil- & Turistkartan Norra Norrland | 1:400.000

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s